22 oktober - de Moeder Gods van Kazan



Op 22 oktober is het feest van de Moeder Gods van Kazan. Op die dag, 27 jaar geleden, stonden wij hier in een stampvolle kapel en hebben we deze ruimte aan God toegewijd. In die 27 jaar is er hier van alles gebeurd, en er gebeurt nog steeds van alles. Hoe vaak horen we niet, en dat natuurlijk niet alleen in de Kerk, dat men enthousiast ergens mee begint, maar na een paar maanden zakt het dan een beetje in en na verloop van tijd hoor je er dan eigenlijk niet zo veel meer van.

Zo is het hier niet gegaan. Van af het begin hebben we wel een enorme steun gehad aan onze priester, die elke maand de reis van Maastricht naar hier voor ons maakte, en daar pas jaren later wel mee moest stoppen, toen hij tot aartsbisschop gekozen werd en in Parijs moest gaan wonen. Maar ook als aartsbisschop is hij nog vaak hier geweest. Helaas is hij ons te vroeg ontvallen.

Nu wil ik nog een paar woorden zeggen over het feest van de Wonderdadige Ikoon van de Moeder Gods van Kazan.

Een replica van die ikoon hangt in de koffieruimte, rechts naast de vouwdeuren. Dit feest is natuurlijk een echt Russisch feest en ik heb er een beetje moeite mee om hier in het westen de achtergronden uit te leggen. We leven immers in een oecumenische tijd en we moeten natuurlijk aardig zijn voor onze andersdenkende medechristenen. En in het oude Rusland was dit nu eens een echt anti-roomskatholiek feest.

Wat was er namelijk gebeurd? Na de dood van Iwan de Verschrikkelijke in 1584 ontstond er in Rusland grote verwarring over de troonopvolging. De periode die daarop volgt heet dan ook de tijd van de Troebelen. Allerlei pretendenten streden om de troon, en allerlei legertjes vochten tegen elkaar. In de zomer van 1610 hadden de Polen Moskou veroverd en Wladyslav, de zoon van de Poolse koning, werd op de troon gezet. De koning van Polen, Sigismund, was een vurig roomskatholiek, die zich voornamelijk door Jezu´eten liet adviseren. De Russische geestelijkheid was uiteraard bevreesd dat de nieuwe tsaar de Kerk zou dwingen om op de een of andere manier tot een Unie met Rome te komen.

De patriarch van Moskou, Hermogen zond toen brieven naar alle Russische steden om de gelovigen op te roepen de Polen het land uit te drijven. Daarop werd de patriarch gevangen gezet en tot de hongerdood veroordeeld. De oude man stierf inderdaad, maar zijn doel had hij bereikt. Een leger van kozakken en landadel stormde naar Moskou, veroverde de stad en belegerde het Poolse garnizoen binnen het Kremlin. De Polen zonden, op hun beurt, een leger om het bedreigde garnizoen in het Kremlin te hulp te komen. Toen de stad aldus van buitenaf weer bedreigd werd, werd de ikoon van de Moeder Gods op de muren rondgedragen in processie. Daarop werd het Poolse leger afgeslagen en het garnizoen in het Kremlin werd tot overgave gedwongen. Dit laatste gebeurde in 1612. Drie maanden later werd een nieuwe tsaar gekozen, Michael Romanov en daarmee kwam een einde aan de tijd van de Troebelen.

Je kunt je natuurlijk afvragen of wij ons geestelijke leven moeten voeden met zulke bloeddorstige geschiedenissen, maar waar het uiteindelijk omgaat, net als bij de lezingen van de psalmen en de andere oud-testamentische verhalen, is de strijd tussen goed en kwaad in ons zelf. Het Russische volk deed een beroep op haar, die vaak de troosteres van de bedrukten wordt genoemd en tot wie wij vaak biddend zingen: Onder Uwe hoede vluchten wij, Maagd en Moeder van onze God.

+Amen